Doanh nghiệp thực phẩm Việt đối mặt áp lực chi phí: Chuyển dịch từ cạnh tranh giá sang giá trị

Trước những biến động của giá năng lượng và logistics, ngành lương thực, thực phẩm Việt Nam đang đứng trước áp lực lớn về chi phí sản xuất. Dù thị trường tiêu dùng nội địa vẫn duy trì đà tăng trưởng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp đang bị thu hẹp đáng kể, buộc các đơn vị phải thay đổi tư duy sản xuất từ mô hình chi phí thấp sang tối ưu hóa giá trị.

Ông Trịnh Bá Cường, Tổng Thư ký Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA), cho biết xung đột toàn cầu đã đẩy chi phí nguyên phụ liệu và vận tải tăng mạnh. Trong khi doanh nghiệp có thể dự trữ nguyên liệu thô từ 3 đến 6 tháng, thì các yếu tố về năng lượng và logistics là những thách thức không thể tích trữ. Do đó, trọng tâm dài hạn của ngành là đẩy mạnh số hóa vùng trồng, vùng nuôi để minh bạch hóa nguồn gốc, đồng thời giảm lệ thuộc vào nhập khẩu hương liệu và phụ gia.

PGS.TS Hoàng Kim Anh, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực - Thực phẩm Việt Nam, nhận định rằng doanh nghiệp cần chuyển dịch sang cạnh tranh bằng giá trị thay vì giá bán. Điều này bao gồm việc ứng dụng các thành phần chức năng (functional ingredients) và tối ưu công thức sản phẩm để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thông minh. Việc kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ là nút thắt cần được tháo gỡ để thương mại hóa công nghệ chế biến sâu.

Bà Rose Chitanuwat, Giám đốc Chuỗi dự án ASEAN Informa Markets, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm để duy trì niềm tin người tiêu dùng. Dẫn chứng về tiềm năng xuất khẩu, bà cho rằng việc chuyển đổi nguyên liệu thô như nghệ thành curcumin giá trị cao là chìa khóa gia tăng lợi nhuận. Bà khuyến nghị các doanh nghiệp Việt nên học hỏi mô hình đa dạng hóa thị trường và xây dựng thương hiệu bài bản từ Thái Lan để tiếp cận các thị trường khó tính như khối Hồi giáo (Halal) hoặc thị trường cao cấp.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch FFA, cho biết cơ hội xuất khẩu đang mở rộng nhờ các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Việc tận dụng thương mại điện tử xuyên biên giới và các phân khúc ngách là chiến lược then chốt. Sự hỗ trợ từ Nhà nước thông qua chính sách ưu đãi thuế, tín dụng và chuyển giao công nghệ sẽ là động lực quan trọng để doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam bứt phá trong giai đoạn mới.