Truyền thông khoa học: Làm thế nào để loại bỏ thông tin sai lệch khỏi thực đơn dinh dưỡng?

Khoa học không kết thúc khi công trình nghiên cứu hoàn thành. Trong tập thứ 40 của chuỗi podcast 'Science on the Menu', chúng ta cùng thảo luận về tầm quan trọng của việc truyền tải thông tin khoa học một cách minh bạch. Từ các mối lo ngại về an toàn thực phẩm, tin giả, cho đến côn trùng, vi nhựa và trí tuệ nhân tạo (AI), sự tin tưởng và hiểu biết của công chúng đóng vai trò then chốt trong việc định hình nhận thức.

Mariya Dokova đã có buổi trò chuyện cùng Barbara Gallani, Trưởng bộ phận Truyền thông và Đối tác của EFSA. Bà Gallani chia sẻ về hành trình từ một nhà vật lý hạt nhân trở thành chuyên gia truyền thông thực phẩm: 'Truyền thông không chỉ là những gì bạn nói, mà là cách bạn đặt nó vào ngữ cảnh phù hợp với đối tượng tiếp nhận'. Việc phân loại khán giả từ chuyên gia kỹ thuật đến người tiêu dùng đại chúng là ưu tiên hàng đầu để thông tin được tiếp cận chính xác.

Về vấn đề tin giả, EFSA chú trọng vào các nghiên cứu xã hội học để thấu hiểu nhận thức của người dân. Bà Gallani nhấn mạnh khái niệm 'tiêm vắc-xin thông tin' (pre-bunking): thay vì chỉ phản bác các tin đồn sai lệch sau khi chúng lan truyền, cơ quan cần đi trước một bước bằng cách cung cấp các dữ kiện khoa học đáng tin cậy. Điều này giúp ngăn chặn sự hoang mang không cần thiết đối với các chủ đề nhạy cảm.

Ví dụ điển hình là câu chuyện về côn trùng làm thực phẩm. Mặc dù là một nguồn protein bền vững, EFSA phải đối mặt với những phản ứng tiêu cực khi công chúng hiểu lầm rằng họ bị ép buộc phải tiêu thụ nguyên liệu mới. Bên cạnh đó, với các dữ liệu còn thiếu như vi nhựa, EFSA luôn giữ vững sự minh bạch bằng cách công bố thẳng thắn những gì khoa học chưa biết, đồng thời cam kết nỗ lực lấp đầy các lỗ hổng kiến thức này trong tương lai.

Trong thời đại công nghệ số, EFSA đang tận dụng AI để hỗ trợ dịch thuật và tóm tắt dữ liệu nhằm làm cho thông tin trở nên dễ tiếp cận hơn trên toàn cầu. Tuy nhiên, nhiệm vụ quan trọng nhất vẫn là đảm bảo AI sử dụng các nguồn dữ liệu chính thống và chính xác, giúp người tiêu dùng có được cái nhìn đúng đắn nhất về an toàn thực phẩm trong một thế giới tràn ngập thông tin.